برنامه امسال دیدار از طلوع خورشید انقلاب زمستانی و یلدای خورشید در تقویم آفتابی چارتاقی نیاسر، عملاً به برنامه آشنایی با وضعیت اسفبار و مخاطرهآمیز این سازه مهم و بی نظیر تقویمی منجر شد.
اکنون پس از دو سال از انتشار نامه سرگشادهام به نام «اعلام خطر در باره چارتاقی نیاسر»، نه تنها هیچگونه اقدام مفیدی انجام نشده، بلکه عملیات تخریبی در عرصه و حریم بنا با شدت بیشتری گسترش یافته است.
شهرداری و شورای شهر نیاسر همچون یک بنگاه دلالی، تنها به بخشی از عملیات عمرانی توجه نشان میدهند که بتوان درآمدی از آن بدست آورد و نیز مورد علاقه سودجویانی باشد که با «حمایت»های مالی خود موجب تغییر در طرحهای مصوب پیشین میشوند.
عملیات انفجاری در معدن سنگ مجاور چارتاقی همچنان ادامه دارد و پیگیریهای پایگاه میراث فرهنگی برای توقف این عملیات تاکنون سودی نبخشیده است، چرا که در جوامع مروج سرمایهسالاری و دلالمآبی، همواره منافع مادی سودجویان و دلالان، و ریزهخوران آنان در دستگاههای گوناگون به دلسوزیهای دلنگرانان میراث علمی و فرهنگی میهن میچربد. رفتوآمد تریلرهای سنگین حامل سنگ از داخل حریم چارتاقی نه تنها متوقف نشده، بلکه با راهاندازی معادن بزرگتر دیگری در منطقه، به چندین برابر میزان پیشین رسیده و روزانه دهها تریلر سنگین بدون توجه به عرصه و حریم چارتاقی از میان آن گذر میکنند. شهرداری و شورای شهر نیاسر نیز در این میدان کارزار در میان سود و فرهنگ، بجای آنکه در اندیشه ساخت کنارگذری برای این معادن باشد، در فکر خیابانهای تازهای هستند که دسترسی به تفرجگاههای سودآور نیاسر را راحتتر کنند.
کندوکاوهای ماشینآلات سنگین حفاری در اطراف چارتاقی- همچون گذشته- متداول است. حفاریهای که هیچیک از مسئولان محلی از آن «خبر ندارند» و سفارشدهنده آن نیز همچون همیشه «ناشناس» است.
پایههای چارتاقی به دلیل انجامنشدن هیچگونه مرمت اساسی در پنجاه سال اخیر، دچار فرسودگی و آسیبهای عمیقی شده است که آتشافروزیهای مکرر و کودکانه برخی از ایراندوستانی که در تب پاسداشت آثار باستانی میسوزند و قصد دارند احساسات خود را بدینگونه اقناع کنند، به آن بیشتر دامن زده و زخم دیگری بر پیکر رنجدیده آن وارد میکنند. لولههای آبرسانی به بنای رصدخانه دانشگاه کاشان، نه تنها از فاصله دو متری چارتاقی جمعآوری نشده، بلکه حتی پس از گذشت یک سال تمام، هنوز حتی شکستگیهای این لولهها مرمت نشده و روزانه دهها و شاید صدها لیتر آب به بنیاد بنا نفوذ میکند.
سنگهای تراشخورده سطوح بالایی سکوهای چارتاقی که در حکم ابزار محاسباتی بنا هستند و سه سال پیش به بهانه نصب نورافکنهای رنگارنگ و شلنگهای نورانی مضحک که تجلی هنر مدرن و رایج شهرداریها است، تخریب شده و به اطراف پراکنده شده بودند، برغم پیگیریها و خواهشها و التماسهای مکرر نگارنده از شهرداری و پایگاه میراث فرهنگی، همچنان در محوطه و در زیر چرخ همان ماشینهای «ناشناس» حفاری خرد شده و نابود میشوند.
برغم وعدههای فراوان، نه تنها به هیچیک از طرحها و پیشنهادهای مکتوب این نگارنده برای رسیدگی به وضعیت چارتاقی و محوطه آن و نجات آنها که دو سال پیش و به خواست مسئولان محلی به آنان داده شده بود، توجهی نشده، بلکه همچنان مایل هستند که به دلیل «مفقود شدن» طرحها، برای سومین بار نسخه دیگری تحویل داده شود تا هم سطلهای زباله بیمصرف نمانند و هم فرصت دیگری برای قولها و وعدههای خیالی و گمراهکننده بدست آید تا نوبت انتخابات و انتصابات بعدی و نیروهایی تازه نفستر فرا رسد.
چارتاقی نیاسر به عنوان یادمانی پرشکوه از تاریخ علم ایران، هزاران صاحب و شیفته و دلنگران دارد، اما هنگامی که فرو ریخته باشد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
گزارشهای دیگران:
گفتگوی خانم شهلا رستمی از رادیو فرانسه: تقویم آفتابی نیاسر رو به ویرانی است.
گفتگوی آقای بیژن روحانی از رادیو زمانه: وضعیت بحرانی چارتاقی نیاسر.
گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی: چارتاقی نیاسر چند طلوع خورشید را به نظاره مینشیند؟
روزنامه اعتماد: وضعیت اسفبار و رو به تخریب چارتاقی نیاسر.
جبهه ملی ایران: وضعیت رو به تخریب مهمترین بنای تقویمی ایران.
خبرگزاری میراث فرهنگی: وضعیتی اسفبار بر چهارطاقی نیاسر سایه انداخته است.
گفتارهای دیگر:
- انقلاب تابستانی در چارتاقی نیاسر
- نخستین جایزه چارتاقی نیاسر
- چارتاقی نیاسر: وضعیت طلوع و غروب خورشید در یک تقویم آفتابی باستانی
- اعلام خطر برای چارتاقی نیاسر کاشان
- صفحه اصلی و راهنمای مطالب موجود در باره چارتاقی نیاسر
- دیدار انقلاب تابستانی ۱۳۸۶ در چارتاقی نیاسر
- دیدار انقلاب زمستانی ۱۳۸۶ در چارتاقی نیاسر
- دیدار انقلاب زمستانی ۱۳۸۵ در چارتاقی نیاسر
- گردهمایی و دیدار زایش خورشید در چارتاقی نیاسر
- دیدار انقلاب تابستانی ۱۳۸۷ در چارتاقی نیاسر