|
نبشته های کهن
|
باستان شناسی
|
جشن و آیین ها
|
گاهشماری
|
اخترباستان شناسی
  
|
روزنوشت ها
|
برگ نخست
 

Saturday, 28 June 2008

A New Character of

Old Persian Cuneiform

Found in Kharg Inscription

 

Reza Moradi Ghiasabdi

Translated by: Yusef Amiri

Even though in Nov 2007 I published a preliminary report of reading the newly-found Kharg inscription, this inscription still had complexities and unanswered questions with regards to authenticity and spelling, and especially in its translation and I was hoping to find answer to them or put forward hypotheses after more review and investigation. One of these questions came up during the reading of the third character of the second row where we encountered a totally unknown figure not found in any other known text written in Old Persian cuneiform. The author did not delve into that so he could investigate more. But now, unfortunately this exceptional inscription has suffered serious damages and destruction and the opportunity for more study is lost. Now, inevitably we have to suffice to the pictures that I took from the inscription at that time.

The subject of this article was first discussed in a valuable conference held last Sunday (22 June 2008) at the Center for Public Endeavour under the auspices of Iran Natural and Cultural Monuments Watch and Association of Iranian Farr-Avaran and its report was published in Iran Cultural News Portal CHN and Iranian Student News Agency ISNA.

We know that in Old Persian cuneiform, the nasal “n” sound before plosive (stop consonant) or spirant (fricative consonant) sounds (like “k”) are pronounced but not written. For instance, name of the last rebel mentioned in Bistun Inscription by Darius the Great is written as Sakūkha but pronounced as Skūnkha.

On the other hand, Old Persian cuneiform has 36 signs or characters and the third character of the second row in Kharg inscription is not found among these 36 known characters seen in other Old Persian inscriptions.

This new character consists of two short horizontal wedges, a slanted one and a larger vertical one. This is clearly a combination of characters for ‘na’ and ‘ko’ sounds. In this cuneiform, character ‘na’ is written as two short horizontal wedges and a slanted one; character for ‘ko’ has one slanted wedge and a large vertical one. In the design of this new combined character, the common slanted wedge is put in the middle and the two short wedges of ‘na’ appear on its left and the large wedge indicative of ‘ko’ comes on its right.

It seems that at some point it was decided to invent a new character for the ‘nko’ sound where the nasal ‘n’ was pronounced but not written. This new character was used in writing Sânkoŝâ in Kharg inscription. If this is correct (as it clearly can be seen in the picture), we can conclude that a new 37th character of the Late Old Persian cuneiform has been found.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

‌آدینه، 7 تیرماه 1387

حرف الفبای تازه در

خط میخی فارسی باستانِ

‌‌رضا مرادی غیاث آبادی

با اینکه گزارش مقدماتی از خوانش سنگ‌نبشته نویافته خارک را در آبان‌ماه سال گذشته منتشر کرده بودم؛ اما این کتیبه پیچیدگی‌ها و پرسش‌هایی بی‌پاسخ‌مانده در زمینه اصالت و آوانویسی و به ویژه ترجمه متن در بر داشت که امیدوارم بودم بتوان با بررسی‌های بیشتر و به مرور، پاسخ‌هایی برای آنها بیابم و یا فرضیاتی را مطرح کنم. یکی از این پرسش‌ها در روند قرائت حرف سوم از سطر دوم کتیبه پیش آمد که دارای شکلی کاملاً ناشناخته در میان دیگر متون شناخته شده به خط میخی فارسی باستان بود. نگارنده در همان زمان به این موضوع نپرداخت تا بلکه بتواند آنرا بیشتر بررسی کند. اما اکنون این کتیبه استثنایی دچار تخریب و آسیب‌هایی جدی شده و فرصت مطالعات بیشتر بر روی آن از دست رفته است. اکنون به ناچار می‌باید تنها به عکس‌هایی که از آن تهیه کرده‌ام، بسنده کرد. موضوع این گفتار را نخستین بار در ضمن سخنانم در همایش ارزنده‌ای که یک‌شنبه گذشته به همت دیده‌بان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران و انجمن فرآوران ایران در مرکز مشارکت‌های مردمی برگزار شد، بیان کردم و گزارش‌هایی از آن در خبرگزاری‌های میراث فرهنگی و ایسنا منتشر شد.

می‌دانیم که در خط میخی فارسی باستان، آوای خیشومی «ن» غنه پیش از آواهای انسدادی یا سایشی (همچون «ک») بدون آنکه نوشته شود، خوانده می‌شود. همانگونه که برای نمونه نام آخرین فرد شورشی در سنگ‌نبشته داریوش بزرگ در بیستون «سَـکـوخَـه» نوشته شده، اما «سْـکـونـخَـه» خوانده می‌شود.

سنگ‌نبشته خارک، پیش از تخریب

عکس‌ها از: غیاث آبادی، اسفند 1386

عکس‌هایی دیگر از خارک و کتیبه

Figure 1: Kharg Inscription before destruction
Photos by R. M. Ghiasabadi, Feb 2008
 More pictures of Kharg and the inscription

از سوی دیگر، خط میخی الفبایی- هجایی فارسی باستان دارای 36 نشان یا علامت است که نشان سوم از سطر دوم کتیبه خارک تاکنون در هیچیک از سنگ‌نبشته‌ها و نشان‌های سی و شش‌گانه شناخته‌شده دیده نشده است.  

این نشان که با دو میخ کوتاه افقی، یک میخ زاویه‌دار و یک میخ بزرگ عمودی دیده می‌شود؛ آشکارا ترکیبی از نشان‌های «نَ» (na) و «کُ» (ko) است. نشان «نَ» دارای دو میخ کوچک افقی و یک میخ زاویه‌دار، و نشان «کُ» دارای یک میخ زاویه‌دار و یک میخ بزرگ عمودی است.

سنگ‌نبشته خارک، حرف الفبای تازه در خط میخی فارسی باستان

Figure 2: new combined character of Old Persian cuneiform
found in Kharg inscription.
 

در طراحی این نشانِ ترکیبیِ تازه، عنصر مشترکِ میخ زاویه‌دار در میانِ نشان گذارده شده و دو میخ کوچکِ شاخصِ حرف «نَ» در سوی چپ و یک میخ بزرگِ شاخصِ حرف «کُ» در سمت راستِ نشان بکار گرفته شده است.

«نْـکُ» (nko)

حرف الفبای تازه در خط میخی فارسی باستان

Figure 3: new combined character of Old Persian cuneiform
found in Kharg inscription.
 

چنین به نظر می‌آید که در دوره‌ای تصمیم گرفته شده برای هجای «نْـکُ» (nko) که «ن» غنه آن نوشته نمی‌شده اما خوانده می‌شده است، این نشان تازه وضع شود و در کتیبه خارک برای نگارش واژه «سـانـکُـشـا» (sânkoŝâ) بکار گرفته شود. چنانچه این نظر (که در تصویر پیوست به روشنی دیده می‌شود) درست باشد، اکنون سی و هفتمین حرف یا نشان الفبایی- هجایی در خط میخی فارسی باستان متأخر شناسایی ‌شده است. هر چند که نمی‌توان احتمال اشتباه کاتب در نگارش حرف خاصی را در نظر نداشت.

----------------------------

گفتارهای دیگر در باره کتیبه و آثار باستانی خارک:

گزارش مقدماتی از خوانش سنگ‌نبشته نویافته خارک

سمت‌نما و تخته‌نردهای سنگی خارک

بایگانی عکس‌های خارک

-----------------------------

گفتارهایی در باره تخریب کتیبه خارک:

تخریب و نابودی سنگ‌نبشته خارک

کتیبه تخریب‌شده خارک: اظهارات تازه و نگرانی‌های جدی‌تر

کتیبه خارک نبود اگر شهرام اسلامی نبود

لطفاً کتیبه خارک را بیش از این تخریب نکنید

 

  
Persian Studies / Reza Moradi Ghiasabadi  ::  The Studies of Persian (Iranian) Culture & Arcaeoastronomy
بازنشر هر یک از نوشتارها منحصراً در محیط وب، بصورت متن کامل و بدون تغییر، همراه با ذکر مأخذ آزاد است.
© 2006-2008, All Rights Reserved   همه حقوق محفوظ