|
گونـاگـون
|
کتیبه‌ها و متون کهن
|
باستان‌شناسی
|
جشن‌ها و آیین‌ها
|
سازه‌های خورشیدی
|
گاهشماری و تقویم
 
|
اخترباستان‌شناسی
|
 

27 Jul 2007

Discovery of the Second

Persian Geometrical Inscription


The second Persian geometrical inscription which was carved in Kaftarli (Kaftarlou) hill have been discovered in Akhtarabad region in Shahryar. Due to the similarity of this geometrical writing with those previously found in Susa clay stamps and Jiroft’s inscription, experts estimate that this newly discovered geometrical inscription must have dated back to at least 5000 years ago.

After Kan Charmee inscription which was discovered previous year in northern Kurdistan, this is the second geometrical inscription ever found in Iran. Regarding the antiquity of this inscription, Reza Moradi Ghiasabadi, archeologist and researcher, says: “Based on the signs implemented in creating this geometrical writing and its similarity to Susa stamps, it is believed that it must have belonged to 4200 to 4500 years ago. On the other hand, due to the rate of oxidization, we give the possibility that the inscription must have been more ancient.”

Pointing out that this discovery can provide archeologists the chance to trace the trend of geometrical writing development in Iran, Ghiasabadi added: “This inscription is closely resemble those ones previously discovered by Dr. Majidzadeh in Konar Sandal hill in Jiroft historic site in Kerman province which go as far back as the third millennium BC. However, since the writing discovered in Konar Sandal is somehow more developed than this newly discovered one, we give the possibility that Kaftarli (Kaftarlou) inscription must have been more ancient with 5500 years antiquity.”

According to this archeologist, unfortunately most parts of the inscription have been severely damaged over time and totally 10 signs which are not even in a correct order have been identified. That is why archeologists have faced a real problem for documenting and decoding this ancient inscription.

Prior to this, Walter Hintz succeeded in decoding some parts of the Susa geometrical writing. Results achieved due to the efforts of this researcher may be used as a guide for finding about the approximate meanings of Kaftarlou inscription.

“Designs of animals such as goat, boar, camel, and hunting scenes can be also seen next to this inscription. With taking a look at these designs, we can somehow get acquainted with the environmental condition of Shahryar plain during ancient times and trend of domestication of animals in this region,” said Ghiasabadi.

This archeologist further explained about existence of a smaller inscription on which the Arabesque phrase of “La ela Lalah” (there is no God except the single God) can be read and a Kufic script next to Kaftarlou inscription. “Existence of these inscriptions belonging to Islamic period (651 AD) is considered invaluable for determining the exact age of Kaftarlou inscription. Making a compare between the amount of oxidation between these two Islamic writings and Kaftarlou historical inscription and the engraved animals may provide archeologists a more accurate approach to clarify the exact age of Kaftarlou geometrical inscription,” added Ghiasabadi.

The initial report of this inscription is due to be released within a few weeks, however considering the rate of damage of this historic inscription, preparing the final report may take several years.
 

Translation.: Soudabeh Sadigh
foreigndesk@chn.ir

 

 

پنج‌شنبه، 4 مردادماه 1386

صخره‌کندهای کفترلی

دومین سنگ‌نبشته نویافته به خط هندسی در ایران

رضا مرادی غیاث آبادی

روند بررسی‌هایم بر روی سه نمونه خط‌ هندسی نویافته در کن‌چرمی، کفترلی و جیرفت همچنان به کندی و دشواری ادامه دارد. تصور می‌کنم که بتوانم تا پایان سال، گزارشی تطبیقی از نشان‌های خط هندسی آماده نمایم. البته نمونه‌های مشابه دیگری را نیز در میان نگارکندهای پیرامون خمین و محلات دیده‌ام که بزودی گزارشی در باره آنها خواهم نوشت. گزارش پیشین در باره صخره‌کندهای کفترلی را اندکی ویرایش کرده و تغییراتی در تاریخ‌گذاری آنها انجام داده‌ام. همچنین خانم فاطمه علی‌اصغر نیز گزارش تازه‌ای در باره وضعیت حفاظتی این آثار در خبرگزاری میراث فرهنگی منتشر کرده است. این نگارکندهای نویافته به عنوان یکی از کهن‌ترین نمونه‌های خط در تاریخ بشری از نگرگاه بررسی مقابله‌ای تاریخ اختراع و تکامل خط در جهان اهمیتی فراوان دارند. (14 فروردین 1388)

دومین کتیبه صخره‌ای به خط هندسی به همراه شمار فراوانی از نگاره‌های شکارچیان، جانوران اهلی و شکاری در دشت اخترآباد شهریار شناسایی شده است. (در باره آشنایی با خط هندسی و نخستین کتیبه صخره‌ای بدست آمده از این خط بنگرید به گزارش مقدماتی «سنگ‌نبشته کن‌چرمی»).

مدتی پیش، آقای رحیمی (مدیر پایگاه میراث فرهنگی شهریار) از پیدایی نگارکندهایی در شهریار باخبرم کرد و سپس از روی لطف مرا به دیدار آنها برد. پس از دیدار و بررسی این صخره‌کندهای آکنده از نگاره‌هایی که نمونه‌های مشابه فراوانی از آنها در نواحی گوناگون دیده می‌شود، به وجود چندین نشان‌ ویژه خط هندسی که در سنگ‌نبشته کن‌چرمی نیز دیده شده بود، پی بردم و به این ترتیب دومین کتیبه صخره‌ای به این خط در ایران شناسایی شد. کوه کفترلی (کفترلو) در شهریار به خاطر در برداشتن کتیبه‌ای باستانی که تنها یک نمونه مشابه با خود را در سراسر کشور دارد، دارای اهمیتی ویژه است که لازم است تا با مطالعاتی فراگیر به بررسی و معرفی آن پرداخت.

سنگ نگاره های باستانی کفترلی/ کفترلو

تماشای عکس‌ها

عکس‌ها از: ر. م. غیاث آبادی، مرداد 1386

صخره‌کندهای کفترلی در 35 درجه و 37 دقیقه شمالی، 50 درجه و 40 دقیقه شرقی، با ارتفاع 1303 متر از سطح دریا و حدود 30 متر از سطح عمومی دشت، در دامنه جنوبِ جنوب شرقی کوهی به همین نام در شمال قلعه و روستای متروکه احمدآباد و در فاصله حدود ده کیلومتری شرق اخترآباد شهریار قرار دارند. چشم‌انداز عمومی منطقه، دشت حاصلخیزی با حدود سی رشته قنات و بازمانده‌های روستاها و قلعه‌های فراوانی است که تقریباً تمامی ساکنان آن از منطقه کوچ کرده‌اند. این دشت در گذشته ناحیه‌ای آبادان و سرسبز بوده که خشک‌رودهای فراوان در پیرامون کوه کفترلو بازمانده‌ای از چشم‌انداز خرم روزگاران باستان است. سرسبزی منطقه بخصوص وامدار آب‌های زیرزمینی فراوان که گاه تنها در عمق دو متری زمین هستند، می‌باشد. در فصل بهار، دشت اخترآباد بخاطر رویش گونه‌های فراوانی از گل‌ها و گیاهان خودرو و از جمله گل شقایق، به دشت شقایق‌ها معروف شده است.

کوه کفترلی از نوعی «تله سنگ» و سنگ‌های آذرین درونی که شباهت زیادی به سنگ سماق دارد، بوجود آمده و هوازدگی‌های هزاران ساله موجب تشکیل لایه صیقلی قهوه‌ای رنگی بر سطح سنگ‌ها شده است. بجز بخش باریک و بلندی از کوه که حدود پنج متر پهنا و یکصد متر درازا دارد و سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌ها بر آن نگاشته شده است، بقیه بخش‌های سنگی این کوه آتشفشانی در دل خاک فرو رفته‌اند. پاره‌های کوچکی از سنگ کوه به فراوانی تمامی دشت پیرامون را تا شعاع صدها متر پوشانده‌اند. در پیرامون نگارکندها اثری از دوره‌های استقراری یا پاره‌های سفال دیده نمی‌شود.

 

سنگ نگاره های پیش از تاریخی کفترلی

صخره حامل سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌های کفترلی، به دلیل اینکه برخلاف کتیبه کن چرمی در جایی قابل دسترس نگاشته شده، به مرور زمان و نیز بر اثر تخریب‌های انسانی، آسیب دیده و بخش‌های فراوانی از آن نابود شده است. از مجموع نشان‌‌های این کتیبه، حدود پانزده نشان توسط این نگارنده شناسایی و شمرده شده‌اند. اما جستجوهای بیشتری برای یافتن حروف دیگر در شرایط متفاوتی از زاویه تابش خورشید، ادامه دارد.

در پیرامون سنگ‌نبشته کفترلی، چند کتیبه چند صد ساله به خط فارسی و نیز چند یادگارنوشته وجود دارد. این آثار اهمیتی فراوان در تعیین دیرینگی و قدمت کتیبه دارند. از آنجا که سطح تراشیده شده سنگ، رنگ روشن‌تری نسبت به زمینه خود دارد و به مرور رو به اکسیده‌شدن و تیرگی می‌گراید؛ با مقایسه مقدار و میزان تغییر رنگ بخش‌های تراشیده‌شده در دوره‌های گوناگون، می‌توان یک ارزیابی تقریبی از قدمت هر بخش را بدست آورد.

از سوی دیگر، نوع خط، شکل و سبک نشان‌‌ها نیز می‌توانند راهنمایی مناسب برای تعیین قدمت باشند. از آنجا که تمامی لوحه‌های پیشین خط هندسی که از شوش به دست آمده‌اند، به سال‌های سده 23 پیش از میلاد (4300 تا 4200 سال پیش) منسوب هستند و از سوی دیگر، برای لوحه‌های نویافته جیرفت نیز قدمت موقت سده 25 تا سده 21 پیش از میلاد (4500 تا 4000 سال پیش) سنجیده شده است؛ می‌توان قدمت سنگ‌نبشته کن‌چرمی را نیز در همین حدود دانست.

نگارکندهای نویافته کفترلی در شهریار به عنوان یکی از کهن‌ترین نمونه‌های خط در تاریخ بشری از نگرگاه بررسی مقابله‌ای تاریخ اختراع و تکامل خط در جهان اهمیتی فراوان دارند. نگارنده بر خود فرض می‌‌داند تا با کوشش و پیگیری افزون‌تر به بررسی نگارکندهای کفترلی و کن چرمی و تأثیر احتمالی آنها بر خط‌های سپسین ایرانی و غیرایرانی بپردازد.

در اینجا لازم می‌دانم که علاوه بر آقای رحیمی، از آقایان: فرامرز نوروزی (باستان‌شناس پایگاه)، حیدری، وکیلی و طلایی (از راه‌بلدان و آشنایان به منطقه) که همراه و یاور ما در این سفر کوتاه بودند و موجب آغاز مطالعاتی در این زمینه شدند، سپاسگزاری کنم.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

همچنین بنگرید به:

نگارکندهای کفترلی و شبهاتی در وضعیت حفاظتی آنها

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

گزارش‌های دیگری از نگارکندهای کفترلی:

دومین کتیبه صخره‌ای به خط هندسی ایرانی کشف شد.

نگارکندهای کفترلی رو به نابودی هستند.

اختلاف مسئولان و کارشناسان در باره حفاظت نگارکندهای کفترلی

The Circle of Ancient Iranian Studies l Stone Pages l Clip Marks l Orientalia l K2 Plan l Kourd Net l IRIB News l Antoniolombatti l Care 2 l  Tolkaappiyar l Starry Skies Network l Online Archaeology l Blog Bites l Historiador l Azady l

 

 

 

 
Persian Studies / Reza Moradi Ghiasabadi  ::  The Studies of Persian (Iranian) Culture & Arcaeoastronomy
بازنشر هر یک از نوشتارها منحصراً در محیط وب، بصورت متن کامل و بدون تغییر، همراه با ذکر مأخذ آزاد است.
©  All Rights Reserved   همه حقوق محفوظ

click tracking