|
|
|
|
|
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
|
|
27 Aug 2007
Ashi
Reza Moradi
Ghiasabadi Cassiopeia/ Cassiopee constellation is one of the constellations that are near Pole Star and can be seen at all night at northern celestial. In contrast with Pole Star Cassiopeia is proportion of Ursa Minors and Ursa Major these two are always rolling at tow sides of Pole Star. Cassiopeia's second and third groups of stars are more than other constellations so as a result it is one of the brightest constellations of celestial. Some of the stars of this constellation used to be more shinning and some of them had supernovas. One of these supernovas was Brahe that around 400 years ago suddenly it became so shiny that it could be seen even at daylights. Today knowledge has shown that Kappa star of Cassiopeia was the shiniest star of whole celestial but its exact time hasn't been defined yet .Powerful radiation fountains which are the result of Cosmology exploitations at Cassiopeia constellation has been founded (For more information about this finding you should see: J. Bennett, The Cosmic Perspective, 1999, p 569). Cassiopeia like other celestial objects has its effect on mythology and beliefs and ancient. At ancient Greek Cassiopeia is a queen that because of what she had done she has been sent to sky for torturing. She should roll around pole Star in front of her jealous husband. But Iranian beliefs about Cassiopeia are totally different from Greeks. Here and at Avestan texts it is called Ashi which at Pahlavi language it has changed to "Art/Ard" .Ashi`s origin meaning is portion and plenty but after that gets character and became independent & lavish goddess. It was imagined like a beautiful girl that is sited on a bench at sky and is protecting spring blooms. Seventeenth Yasht (part) of Avesta which is on of the oldest parts of Avesta is dedicated to Ashi and at this part this Persian beautiful goddess has been prayed by beautiful and attractive songs. She has always known of a good epithet and donor of happy and good life for humankind. And against Greek beliefs is a donor of good and happy life. A life that every one hope to have her help: "The good Ashi, the beautiful Ashi, the shining Ashi you make happiness for men whom are on your way by your holy Ascent .There are good smell happy life and friend ships at those houses that house which you walk in it. The good Ashi if you help men, they will make a country with enough food. Indeed good for people who get help from you please help me you donor and powerful" (R. M, Ghiasabadi, Avesta -e Kohan, Tehran, 2002, in Persian). At this part shining and ascent phrases are because of Cassiopeia constellation .There are a lot of shining stars around this constellation and because of that .Cassiopeia is of the shiniest constellations and because of it's position which is in near pole star it is called one the highest objects of sky. At "Mehr Yasht" of Avesta`s songs which are for preying Mithra is a helper of Mitra (we previously surveyed it relation with Pole Star) and with it's seven friends make an eight member group (eight constellations) that are Mithra Helpers. Although Ashi or Cassiopeia is of the most beautiful constellations is also one of the most beautiful queens in Persian beliefs and also and a glorious part of Avestan texts. A lot of Persian astronomers have described Cassiopeia. Sowar- ol Kavakeb by Soufi- e Razi is one of the good books about it. He had made a list of thirteen starts of this constellation and their position at sky. He also had made a chart of Cassiopeia and it's stars .As we see from Soufi's descriptions may be shining stars of this constellation was much more than today and maybe he saw a sudden shining of Cassiopeia like what Tiko Brahe Danish astronomer reported at sixteenth century maybe during Soufi's life it was like sixteenth century. Ashi or Ard/Art is name of twenty fifth day of month in different Persian Calendars. Birouni at its book Al- Tafhim had reported that this day at Sogdian Calendar is Ardukh and at Khwarazmian Calendar is Arjoukhi. As a result name of Ardoukhshou that are on east Persian coins can be related to Ashi.
|
اَشـی ایزدبانوی آسمان ایران باستان رضا مرادی غیاث آبادی صورت فلکی ذاتالکرسی/ کرسینشین (Cassiopeia/Cassiopee) یکی از صورتهای فلکی پیراقطبی است که در سراسر هر یک از شبهای سال در آسمان شمالی دیده میشود. ذاتالکرسی نسبت به ستاره قطبی (جدی) با صورت فلکی خرس بزرگ/ دب اکبر قرینه است و این دو، در دو سوی ستاره قطبی در حال چرخش همیشگیاند. نسبت ستارههای قدر دوم و سوم ذاتالکرسی بیشتر از دیگر صورتهای فلکی بوده و از همین رو یکی از درخشانترین صورتهای فلکی آسمان دانسته میشود. برخی از ستارگان این صورت فلکی در دوران گذشته بسیار پر نورتر از امروز بودهاند و حتی «اَبَـر نو اخترانی» نیز در آن دیده شدهاند. یکی از این ابر نو اختران، ستاره «تیکو» است که در حدود چهارصد سال پیش ناگهان به اندازهای نورانی شد که حتی در روز روشن هم دیده میشد. دانش امروز تقریباً معلوم ساخته است که ستاره کاپا- ذاتالکرسی در گذشته پر نورترین ستاره سراسر آسمان بوده، اما زمان دقیق آن هنوز به درستی مشخص نشده است. چشمههای قوی تشعشعات امواج رادیویی ناشی از انفجارهای کیهانی در صورت فلکی ذاتالکرسی دیده و شناخته شده است. برای آگاهی بیشتر در باره این تشعشعات بنگرید به: J. Bennett, The Cosmic Perspective,1999, p 569. ذاتالکرسی همانند دیگر اجرام و پدیدههای آسمانی تأثیر فراوانی بر باورداشتهای اسطورهای و کیهانی مردمان باستان داشته است. در یونان باستان، «کاسیوپیا» (گونه یونانی شده نام ایرانی ذاتالکرسی) ملکهای دانسته میشد که به سزای کارهای زشت خود به آسمان برده شده و وادار میشود تا برای همیشه و در برابر چشمان شوهر حسود خود به دور ستاره قطبی بگردد و مجازات شود. اما باورداشتها ایرانی در باره ذاتالکرسی به گونهای دیگر است. در اینجا و در زبان اوستایی او به نام «اَشـی» خوانده میشده است که در زبان پهلوی به شکل «اَرت/ اَرد» تغییر آوا میدهد. «اشی» در اصل به معنای بهره و فراوانی بوده است که بعدها تشخص مییابد و به هیئت ایزدبانوی بهرهمندی و فراوانی و بینیازی در میآید. او به پیکر دختر زیبایی تصور میشده که بر کرسی یا تختی کیهانی نشسته است و وظیفه نگاهبانی از شکوفههای بهاری را نیز بر عهده دارد. یشت هفدهم اوستا که در زمره بخشهای کهن اوستا دانسته میشود به اشی اختصاص دارد و در این بخش با زیباترین و دلکشترین سرودها به ستایش و گرامیداشت این ایزدبانوی (یا دوشیزه) گرامی ایرانیان پرداخته شده است. او در همه جا صفت «وَنگوهی» (نیک) را به همراه دارد و بخشنده زندگانی نیک و خرم به همه مردمان دانسته میشود. او برخلاف باورهای همتای یونانی خود، آورنده و بخشنده زندگانی شاد و آرام است. زندگانیای که در آن همه مردان و مردمان آرزوی یاری و همراهی او را دارند: «ای اشی نیک! ای اشی زیبا! ای اشی فروغمند و خوشفراز! ای که با فروغ خود شادی میافشانی، ای که فر نیک میبخشایی به مردانی که تو همراهشان هستی. از آن خانمان بوی خوش و سازگاری و دوستی استوار بر میآید؛ از آن خانمانی که تو ای اشی نیک در آن گام مینهی . . . ای اشی نیک! اگر تو مردان را یاور باشی، شهریاری کنند در کشوری با خوراکهای فراوان. به راستی خوشا به کسی که تو یارش باشی، یار من باش ای بخششگر، ای توانا.» برگرفته از کتاب اوستای کهن و فرضیههایی پیرامون نجومشناسی آن از همین نگارنده، 1382. در اینجا عبارتهای «فروغمند» و «خوشفراز» از همین ویژگیهای صورت فلکی ذاتالکرسی برگرفته شده است که بخاطر ستارههای پر نور موجود در آن، یکی از نورانیترین صورتهای فلکی؛ و بخاطر وضعیت پیراقطبی آن، از بلند جایگاهترین اجرام آسمانی دانسته میشده است. اشی در سرودهای مهریشت اوستا که در ستایش و بزرگداشت «میترا» سروده شده و پیش از این پیوند آن با ستاره قطبی را بررسی کردیم؛ از یاوران یاریرسان به میترا دانسته میشود و همراه با هفت یار دیگر خود، مجموعه هشتگانه صورتهای فلکی پیراقطبی یا یاوران میترا را بر میسازند. اشی یا ذاتالکرسی هر چند که یکی از زیباترین صورتهای فلکی آسمان، یکی از زیباترین و نیکوترین دختران در باورهای ایرانی و یکی از زیباترین و باشکوهترین بخشهای اوستای کهن است، اما در بخشهای اوستای نو و در متنهای پهلوی زرتشتی ساسانی، همچو «روایت پهلوی» (ترجمه مهشید میرفخرایی، 1367) کارکردهای آیینی او را بشدت تحریف و دیگرگون میکنند و او را همچون دیگر ایزدبانوان به دختری و همسری اهورامزدا در میآورند و هر اعتقاد نوساختهای را که قصد تبلیغ و گسترش آنرا داشتهاند از زبان همپرسگی او و دیگر ایزدان با اهورامزدا و زرتشت بیان میکنند. چنین متنهایی، نه ارتباطی با باورهای ایرانی دارد و نه پیوندی با آموزههای زرتشت، بلکه تنها دستاورد تحریفهای موبدان زرتشتی عصر ساسانی است. بسیاری از نجومنگاران ایرانی به شرح و توصیف ذاتالکرسی پرداختهاند. یکی از بهترینها، کتاب «صورالکواکب» از صوفی رازی است که پیش از این به آن پرداخته شد. او تعداد سیزده کوکب این صورت فلکی را فهرست میکند و مشخصات و مختصات آسمانی هر یک را به دقت ثبت میکند. او همچنین نگارهای از ذاتالکرسی به همراه ستارههای تشکیلدهنده آنرا در کتاب خود آورده است. چنانکه از توصیفهای صوفی بر میآید، گویا شمار ستارگان قدر پایینتر (پر نورتر) این صورت فلکی در زمان او بیشتر بوده است و احتمال دارد نمونههایی از درخشندگی ناگهانی ابر نو اختران ذاتالکرسی، شبیه آنچه «تیکوبراهه» اخترشناس دانمارکی در سده شانزدهم میلادی گزارش کرده است؛ در زمان صوفی نیز وجود داشته باشد. «اشی» یا «ارد/ ارت» نام روز بیست و پنجم ماه در گاهشماریهای گوناگون ایرانی است. بیرونی در «التفهیم» نام این روز را در گاهشماری سغدی «اَردوخ» و در گاهشماری خوارزمی «اَرجوخی» ثبت کرده است. به این ترتیب ممکن است نام «اَردوخْشو» که بر شماری از سکههای ایران خاوری دیده شده است، با نام اشی در پیوند باشد.
|
|
|
Persian Studies / Reza Moradi
Ghiasabadi ::
The Studies of
Persian (Iranian) Culture & Arcaeoastronomy
بازنشر
هر یک از نوشتارها منحصراً در محیط وب، بصورت متن کامل و بدون تغییر، همراه
با ذکر مأخذ آزاد است.
©
All Rights
Reserved همه حقوق محفوظ
|