√  تازه‌ها:

●  آشنایی با زبان‌ها و گویش‌های ایرانی رایج در جمهوری‌های پیشین شوروی در پژوهشکده زبان شناسی استونی.

●  گفتاری به زبان «وخانی/ وخی» شرقی‌ترین عضو زبان‌های ایرانی (متداول در ناحیه کوچکی در منطقه مرزی مشترک افغانستان، چین، تاجیکستان و پاکستان را در Global Recordings Network بشنوید. همچنین گفتارهای دیگری به زبان‌ها و گویش‌های رایج در ایران و جهان را نیز در همان نشانی بیابید.

●  گزارش خانم شیوا مقدم از نمایشگاه آثار مفرغین لرستان در موزه «سرنوشی» (cernuschi) پاریس: اسرار ایران باستان.

●  سرگذشت تکامل انسان، متن، عکس، فیلم، صدا، جدول و نمودار (24 مگابایت)؛ کاری ارزنده از: Becoming Human

●  برنامه پژوهشی تازه «نشنال جغرافی»: اطلس گسترش انسان در گیتی از دویست هزار سال تا دوازده هزار سال پیش.

گفتار بعدی:

نقدی بر نظریه‌های نجومی آقای فریدون جنیدی

و بکارگیری آنها در کتابت شاهنامه

آخرین نوشتارها:

یادداشتی از دومین

همایش باستان‌شناسی تمدن جیرفت

شنبه، 21 اردیبهشت‌ماه 1387

اکنون شش سال از آغاز کاوش‌های جیرفت و تپه‌های «کُنار صندل» جنوبی و شمالی به همت و پشتکار خستگی‌ناپذیر دکتر یوسف مجیدزاده و گروه همکاران ایشان می‌گذرد. کاوش‌هایی که منجر به شناسایی یکی از کهن‌ترین تمدن‌های تاریخ بشری شد. تمدن و فرهنگی که در بردارنده شگفت‌انگیزترین آثار هنری و معماری، کهن‌ترین نمونه خط جهان و شایسته‌ترین هنرمندان و صنعتگران بوده است. هنرمندان و صنعتگرانی که پادشاه دولت- شهر سومری «اوروک» برای ساخت بناها و آثار بزرگ هنری، آنان را به سومر فرا می‌خوانده و در واقع تمدن عظیم سومر وامدار آنان بوده است. فرهنگ و تمدنی که یافته‌های شش فصل کاوش هیئت باستان‌شناسی جیرفت از آن، منجر به تغییر بسیاری از منابع مسلم انگاشته و داده‌های باستان‌شناختی از سیر تطور و تکامل تمدن بشری و لزوم بازنویسی آنها خواهد شد. در سال 1383 نخستین همایش جیرفت برگزار شد و امسال دومین همایش بین‌المللی تمدن جیرفت (کهن تمدن شرق) به ریاست علمی دکتر یوسف مجید زاده در روزهای شانزدهم تا بیستم اردیبهشت با پشتیبانی فرهنگستان هنر در تهران و کرمان برگزار شد.                                 

افزوده‌ای بر

سنگ‌نبشته نویافته کن‌چرمی

تقدیم‌شده به همایش بین‌المللی جیرفت، حوزه تمدنی هلیل‌رود

تهران- جیرفت، 16 تا 20 اردیبهشت 1387

شنبه، 31 فروردین‌ماه 1387

اکنون به گونه‌ای دور از انتظار، با کشف چندین نمونه از خط هندسی روبرو بوده‌ایم. نمونه‌های پیدا شده در جیرفت، در کن‌چرمی، در کفترلی  و نیز نمونه‌های دیگری که بررسی آنها به پایان نرسیده است. دامنه پرسش‌های فراروی ما در باره این کتیبه‌ها و خط هندسی بسیار گسترده است: آیا ممکن است پس از پیدایی این نمونه‌ها بتوان احتمال داد که با خطی فراگیر در سرزمین‌های ایرانی روبرو هستیم؟ آیا با توجه به تفاوت فراوان این خط با خط مشهور به عیلامی مقدم، و نیز با توجه به پیشنهاد دکتر مجیدزاده، می‌توان این خط را نیز عیلامی مقدم نامید؟ آیا مطالعات دقیق‌تر بر نگارکندهای مجاور برخی کتیبه‌های هندسی و نیز بازمانده‌های بناها و دیگر نشانه‌های استقراری در محل می‌تواند راهگشای آگاهی‌هایی مردم‌شناختی در زمینه آیین‌ها و باورداشت‌ها و مناسبات اجتماعی و فرهنگی آنان باشد؟ آیا نقوش و طرح‌های هندسی دیرینه در سنت گبه و گلیم‌بافی عشایر، ارتباطی با خط هندسی مورد نظر ما دارند؟ و آیا مفاهیم اولیه این علامت‌ها در مفاهیم ثانویه نقش و نگارهای هنری مردمی بازنمانده است؟ آیا شواهدی از وجود یک خط واحد در نواحی گسترده و پهناوری از فلات ایران و در زمان نبود حکومت‌های مرکزی، نشانه‌ای از مناسبات فرهنگی و بازرگانی گسترده، قراردادهای اجتماعی پذیرفته شده، و حتی احتمال شکل‌گیری نظام استانده یکاها و اوزان و مقیاس‌ها در گستره جغرافیایی وسیعی نیست؟ ما اکنون و با دستیابی به منابع بزرگی از داده‌های باستان‌شناختی، در آغاز مرحله‌ای تازه از تحلیل و درک زندگی و مناسبات انسانی در هزاره سوم پیش از میلاد هستیم. منابع و دستاوردهایی که می‌تواند آگاهی‌های ما از سیر تکامل و رویدادهای فرهنگی جوامع انسانی را دچار تغییراتی اساسی و بنیادین کند.                                      

صخره‌کندهای نویافته خارک

سمت‌نما و تخته‌نردهای سنگی باستانی

این گفتار در خبرگزاری میراث فرهنگی و نیز گزارش انگلیسی آن در CAIS منتشر شده است.

دوشنبه، 26 فروردین‌ماه 1387

نخستین صخره‌کند نویافته در جزیره خارک، عبارت است از چهارضلعی‌ای نیم‌متری با گوشه‌های مدور که بر کف زمین و بر روی صخره‌ای مسطح و مشرف به یک راه قدیمی تراشیده شده است. در میانه نیمه بالایی این نگارکند، نیم‌کره‌ای حفر شده و چهار خط چلیپایی به مرکزیت آن تا چهار ضلع‌ مجاور امتداد یافته است. اندازه‌گیری با قطب‌نما نشان می‌دهد که این چهار خط با دو درجه انحراف شرقی به سوی چهار جهت جغرافیایی، و اندازه‌گیری با جی‌پی‌اس نشان می‌دهد که این چهار خط ، رو به سوی چهار جهت اصلی دارند. در واقع خطوط این شکل، رو به سوی چهار جهت حقیقی و غیر مغناطیسی دارند. نگارنده قدمت این «سمت‌نما»ی باستانی را با مقایسه با دیگر آثار سنگی و همچنین لایه‌های اکسیده‌شده و فرسایش یافته سنگ، در حدود دو تا سه هزار سال تخمین می‌زند. چنانکه در عکس‌ها دیده می شود، رشد گل‌سنگ بر سطح آثار باستانی سنگی جزیره‌ای در میان خلیج فارس که دارای رطوبت بسیار زیاد و اقلیمی شرجی می‌باشد، بسیار ناچیز است. این نشانه‌ای دیگر از بی‌ارتباطی افزایش رطوبت محیطی با گسترش رشد گل‌سنگ در بناهای سنگی باستانی است . . .                               

چارتاقی کهک

بنایی فروخفته در قلب امامزده زینب خاتون

شنبه، 24 فروردین‌ماه 1387

چارتاقی کهک همچون دیگر چارتاقی‌های ایران، منتسب به اواخر دوره اشکانی و دارای قدمتی در حدود دو هزار سال است. کاربری تقویمی این چارتاقی با توجه به زاویه‌های متناسب با تغییرات میل محور خورشید که ناشی از نسبت مناسب اندازه‌های پایه‌ها به فاصله میان آنها و طول هر ضلع بنا است، تأیید می‌شود. خط دیدهای چارتاقی کهک، نمونه جالبی را عرضه می‌دارد و آن اینکه در این چارتاقی برای هر یک از نقطه‌های اعتدال‌ها و انقلاب تابستانی، دو خط دید مجزا و مستقل وجود دارد. همچنین جبهه اصلی و یکی از محورهای تقارن، رو به سوی طلوع خورشید در انقلاب زمستانی دارد. این ویژگی‌ها خصوصیتی ممتاز به این چارتاقی بخشیده است . . .      

پیشنهادی برای احیای

دریاچه باستانی پاسارگاد

شنبه، 17 فروردین‌ماه 1387

نگارنده پیگیری طرحی برای احیای بخشی از دریاچه باستانی پاسارگاد را پیشنهاد می‌کند. برای اینکار می‌توان به مانند عصر هخامنشی، بند کوتاهی در دهانه تنگه بلاغی ایجاد کرد تا گذر آب رود پلوار به تنگه بلاغی، تنها پس از دستیابی دریاچه به عمق متوسط  دو تا سه متری، ممکن شود. این عمق متوسط، موجب تشکیل دریاچه یا آبگیری به مساحت تقریبی دو کیلومتر مربع (دویست هکتار) در مدخل تنگه بلاغی می‌شود . . .                     

الگوریتم گاهشماری ایرانی

برای نرم‌افزارهای مبدل تقویم‌ها

آدینه، 24 اسفندماه 1386

مناسب‌ترین و کارا‌ترین الگوریتم برای نظام کبیسه‌گیری و نیز تبدیل گاهشماری ایرانی، الگوریتمی است که متکی به 683 روز افزوده برای 683 سال کبیسه با قواعد خاص توزیعی خود در یک دوره 2820 ساله باشد. در این صورت، طول متوسط سال تعریف‌شده یا طول سال تقویمی ایرانی برابر است با 242199/365 روز یا 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 46 ثانیه. دامنه خطای عملی در مقایسه با تعریف‌های بنیادین این نظام برابر است با 00000041844/0 روز برابر با 036/0 ثانیه در سال و یا یک ثانیه در هر 28 سال و 102 ثانیه در هر دوره 2820 ساله. (این دقت در گاهشماری میلادی گریگوری 43/4 ثانیه و در گاهشماری میلادی ژولی 675 ثانیه در سال است.) . . .     

کاربرد دانش‌ اخترشناسی

در تحلیل‌ داده‌های باستان‌شناختی

از سخنرانی در همایش انجمن نجوم آماتوری ایران به مناسبت روز بزرگداشت خواجه نصیر طوسی

پنجم اسفند 1386 (جشن اسفندگان)

دو‌‌‌شنبه، 6 اسفند‌ماه 1386

بسیار خوشوقتم که امروز به مناسبت همایش بزرگداشت خواجه نصیر طوسی در گردهمایی دوستداران نجوم سخن می‌گویم. روز گرامیداشت دانشمند بزرگی که در ایران بیش از هر جای دیگر ناشناخته است و آثار بی‌همتایش در ایران کمتر از کشورهای دیگر ترجمه و منتشر شده است. دانشمندی که «زیج ایلخانیِ» تألیف‌شده به همت او، دارای تابع‌های مثلثاتی و هیئت، و معادله‌های تعدیل زمان و سیارات با دقتی چشمگیر است، جدول‌های او برای زمان‌های میانگین تقویمی، مختصات ستارگان، خورگرفت و ماه‌گرفت و اختلاف منظر، با محاسبات و نوآوری‌هایی همراه است که مؤلفان «فرهنگ زندگینامه علمی دانشمندان» او را "معرف تنها الگوی ریاضی جدیدِ حرکت سیارات می‌دانند" و بر این باورند که "کتاب «تذکره فی علم الهیئه» از راه ترجمه مترجمان بیزانسی بر کوپرنیک اثر گذاشته و بجز فرضیه خورشید مرکزی، دربردارنده تمامی تازه‌های نجوم کوپرنیکی است" . . .   

همایش چارتاقی نیاسر

برای سال جهانی نجوم

یک‌‌شنبه، 28 بهمن‌ماه 1386

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در بیستم دسامبر سال 2007 با تصویب یک قطعنامه، پیشنهاد کشور ایتالیا برای انتخاب سال 2009 میلادی به عنوان سال جهانی نجوم را پذیرفت و سرپرستی آنرا به سازمان یونسکو  با همکاری اتحادیه جهانی نجوم به ریاست کاترین کسارسکی Catherine Cesarsky واگذار کرد. انگیزه پیشنهاد نام‌گذاری این سال از سوی دولت ایتالیا، چهارصدمین سال ساخت تلسکوپ به دست گالیله بوده است. در قطعنامه سازمان ملل، عبارت زیر نیز از جمله دلایل و برنامه‌های سال جهانی نجوم آمده است: «هر جامعه‌ای دارای اسطوره‌ها و باور‌هایی در پیوند با آسمان و ستارگان است که بخشی از میراث فرهنگی آنان شمرده می‌شود» . . .     

زمان زرتشت

بر پایه گزارش‌های ایرانی

چهار‌‌شنبه، 3 بهمن‌ماه 1386

دامنه امکان استنباط‌های دیگر از زمان‌های داده شده برای زندگی زرتشت، 1+ سال و 49ــ سال است. یعنی می‌توان با روش‌های استنباطی دیگر (مثلاً با بکارگیری مبدأ گاهشماری سلوکی بجای سال غلبه اسکندر) در تطبیق زمان‌های داده شده، حداکثر تا یک سال به همه زمان‌های داده شده افزود و تا 49 سال از زمان زایش و پیام‌آوری و درگذشت او، و یا 19 سال از زمان دین‌پذیری گشتاسپ کاست. در مجموع می‌توان نزدیکترین زمان حیات زرتشت را تا 535 پیش از میلاد و دورترین زمان حیات او را تا 662 پیش از میلاد به عقب برد . . .              

@ ایمیل

فهرست کتاب‌های

رضا مرادي غياث آبادي

Site Search